Latife Uşşaklıgil
(1898, İzmir - 1975, İstanbul)
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk
cumhurbaşkanı eşidir. 29 Ocak 1923 - 5 Ağustos 1925 tarihleri
arasında iki buçuk yıl boyunca Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu
Mustafa Kemal Atatürk ile evli kalmıştır.
Latife Hanım 1898 yılında İzmir'de doğdu. İzmir’in tanınmış
ailelerinden Uşakizade (sonra Uşşaklı) Muammer Bey’in
kızıdır. İzmir Lisesi’ni bitirdi. Paris’te Sorbonne Üniversitesi’nde
hukuk okudu. Londra’da dil öğrenimi gördü. Kurtuluş Savaşı henüz
bitmeden Türkiye’ye döndü.
11 Eylül 1922’de, Türk ordusunun İzmir’e girişinin ikinci günü
Başkumandan Mustafa Kemal’in şehre geldiğini duyunca karargâha
giderek kendisiyle tanıştı ve güvenlik gerekçesi ile karargâhını
babasının Göztepe’deki köşküne taşımasını teklif etti. Aile,
Atatürk’ü 20 gün köşklerinde ağırladı. Bu tanışmadan sonra
haberleşmeleri devam etti. Bir süre sonra Mustafa Kemal’in annesi
Zübeyde Hanım da, sağlık sorunları nedeniyle İzmir’e gittiğinde
köşkte ağırlandı. Zübeyde Hanım’ın 14 Ocak 1923’te ölümü üzerine
İzmir’e giden Mustafa Kemal ile Latife Hanım 29 Ocak 1923’te Muammer
Bey’in evinde, sade bir nikâhla evlendiler. Bu, nikâhta kendileri de
bulunduğu için dönemin âdetlerine uymayan bir törendi. Mareşal Fevzi
Çakmak ve Kâzım Karabekir Mustafa Kemal’in, Mustafa Abdülhalik Renda
ile Salih Bozok ise Latife Hanım’ın tanıkları idi.
Bu evlilikle Latife Hanım, modern ve medeni Türk kadınının simgesi
olma görevini üstlendi. Yeni devletin başkenti Ankara’ya gelerek
Çankaya’da ilk cumhurbaşkanlığı köşkü olarak kullanılan Kuleli
Köşk (günümüzde Atatürk Müzesi olarak kullanılan bugünkü adıyla
Eski Köşk)’te yaşadı. Eşinin isteği üzerine TBMM’deki oturumları
izlemeye giden Latife Hanım, TBMM’ye giren ilk Türk kadını
oldu. Pek çok yurt gezisinde eşine eşlik etti. 1925 yazında Doğu
Anadolu gezisinde aralarında geçen tatsız bir tartışmadan sonra
Latife Hanım ve Atatürk boşandılar. Boşanma haberi, 5 Ağustos 1925
günü radyoda yayımlanan bir hükümet bildirisi ile duyuruldu.
Ölümüne kadar İzmir'de ve İstanbul'da yaşayan Latife Hanım, evliliği
ve eşi hakkında konuşmayı ya da yazmayı kesinlikle kabul etmedi. 12
Temmuz 1975’te İstanbul’da hayatını kaybetti ve Edirnekapı
Şehitliği’ndeki aile mezarlığına gömüldü.
Huzur içinde yatsın. |
